book

Kreado de inkluziva lingvo

Raye Chell Mahela

Published by

Raye Chell Mahela

Raye Chell Mahela

Programmer, artist, musician, and language lover.

Read in EnglishLegu Esperante

Internacia planlingvointernacia helplingvo estas planlingvo konstruita por la uzo en ĝenerala internacia komunikado. Ofte oni ankaŭ uzas nur la vorton planlingvo kiel mallongigon de internaciaj planlingvoj.

de Wikipedia

Ne cxiom da planlingvoj estas internaciaj helplingvoj, nur iu – ekzemple, Ido kaj Esperanto. Tamen, cxu iu planlingvo povas esti kreita de unu viro aux unu malgranda komunumo, kaj ankaux estus inkluziva?

El afisxo de Becca, “How universal can a language be?“, sxi priparolas:

For queer people, learning any language can be a very invalidating experience.

[…]

Learning a constructed language can be even more invalidating. Constructed languages have been made with a particular goal in mind, and queer people soon discover that this goal did not involve them.

[…]

When thinking about the possibility of a queer language, it is hard to imagine constructing such a thing without invalidating someone. Any constructed language is very likely to push, consciously or unconsciously, the particular biases of the author.

Jen, problemo. Kaj mi pensas pri la problemo.  Kiel oni povus krei inkluzivan lingvon, por cxiuj? Kiaj problemoj cxeestos?

Laux mi, inkluziva lingvo devas esti…

1. Kreita de multaj personoj

Sola persono ne povas krei inkluzivan lingvon, por esti bonvena al cxiuj (kaj ne malbonvena al neniu).

El la afisxo de Becca:

For example, if a transmedicalist were to construct a language designed to be inclusive to trans people, the author would probably make sex equivalent to gender, erase the concept of being cis or trans altogether and strictly assert the gender binary. A person who does not believe in gender, on the other hand, may choose to erase any concept of gender from their language altogether. Yet to many trans people, either of these would be less inclusive and less validating than a Romance language

Laux mi, la nur maniero por krei lingvajn regulojn, kiujn la plejparto de personoj konsentas, kaj sentas sin reprezentata, estas por kunigxi. Necesas ke grupo de multaj personoj devas krei la lingvon – ne nur Euxruopanoj, ne nur malsamseksemuloj, ne nur viroj aux aliaj genruloj.

Ni bezonas cxiujn por krei la lingvon.

2. Fluema

Pri iuj planlingvoj, kiel Esperanto, la komunumo generale malsxatas sxangxojn. Laux ili, sxangxoj mortigus la lingvon, kaj Esperanto ne atingus la “finan venkon”.

 

Sed, por inkluziva lingvo, gxi devas esti sxangxebla. Ecx se diversa grupo originale kreus la lingvon, la unua grupo ne povas reprezenti cxiujn. Do, la lingvo bezonsa framon por sxangxi, kiam novaj personoj aldirus iliajn koncernojn.

3. Versiata

Certe, oni verkas multajn malnetojn kiam oni kreas planlingvon. Tamen, ni devas ne halti je versiono 1.0. Cxiu versiono devas esti uzata, kaj la uzantoj fajnigas gxin, kaj novaj versioj naskigxas, kun novaj vortoj, reguloj, ktp.

Tiu eble sxajnas kiel programlingvoj – ecx la maljuna C++ havas malsamojn inter v. 1998 kaj v. 2011. C++98 estas forta lingvo, kaj iuj uzas C++98 sole. Tamen, C++11 havas multajn modernajn trajtojn, kiujn personoj volas de modernaj lingvoj.

Eble homaj lingvoj devas esti simila.

Se vi rigardas Ithkuil, gxi havas versiojn — cxiuj “versio” havas signon de jaro: 2004, 2007, 2011. Mi mem ne konas la lingvon, sed se iu volas priparol Ithkuil kaj la komunumo de gxi, bonvolu komenti! :)

4. Modulema kaj etendebla

Eble sxajnas malfacilega por konstrui tian fluan lingvon! Eble iuj volas aspektajxojn de Láadan (pruvajxaj signoj), sed aliuloj volas aspektajxojn de Ido (inverseblaj de vortpartoj)? Vi devas elekti unu!

Ne vere. Kial ne havi cxion?

La lingvo ne devas sekvi unu paradigmon – ni devas konstrui gxin por esti pliampleksigebla, kaj ankaux esti modulema, do oni povas aldoni novajn ideojn, sendamagxo al la kerno de la lingvo.

Nu, ankoraux pensu pri programado (se vi konas). Cxiuj programlingvoj havas bibliotekojn de kodo. Por C++ bibliotekoj, la biblioteko estas verkita en la C++ lingvo, tamen gxi aldonas funkciaron al C++.


Nu, kiel ni atingus?

Kiel oni kunlaborus pri unu lingvo, por aldoni multajn elektojn kaj permesus evolui dum multaj jaroj? Kiel personoj, kiuj ne estas proksimaj, povus kunlabori? Kiel persono A kaj persono B povas aldoni iliajn proprajn trajtojn al la lingvo, kaj kunfandus la sxangxojn al la kerna lingvo? Kiel ni sekvas cxiom da la sxangxoj?

Versikontrolo.

Ho, ve. Kia programa ido, cxu ne?

Multaj planlingvistoj jam estas programistoj, tamen mi ne intencas diri ke tia lingvo devas esti kreita de grupo de “diversaj programistoj” (eble vi jam scias ke, komputiko havas problemon pri diverseco), sed la iloj estas utilegaj.  Versikontroliloj estus bonegaj kaj utilegaj por tia projekto, kaj cxiaj personoj (ne nur programistoj) povas lerni la programojn, ankaux.

Mi deziras vidi la konstruadon de iu planlingvo cxe GitHub, aux Bitbucket, aux en deponejo, ie en la reto. Mi deziras trovi ilojn por uzi kaj konstrui kaj lerni la lingvon.

Tia projekto bezonus multajn tempojn kaj personojn, sed eble gxi estas eksperimento, kiu bezonas okazi iam.

Nu, Rachel, kiel ni interesigas aliulojn, por lerni la lingvon?

Vere, se vi volas instrui lingvon al multaj personoj, la lingvo bezonas ajxojn por fari. Eble babilado, sed ankaux amuzajxoj (filmoj, videoludoj, muzikoj, ktp), novajxoj, lernaj rimedioj, ktp.

Kiam oni verkas ajxojn por iu lingvo, oni kreas valoron por tiu lingvo.

Lernado de lingvo estas malfacila, kiam gxi ne havas iun, krom lecionoj kaj idealismo. Gxi bezonas propran mondon. Por kreskigi iun lingvon, ni bezonas krei.

Laux mi, evoluciema lingvo ne estas malbona afero, ecx al kreado de amuzajxoj. Hodiaux, ekzistas amuzajxojn el juna angla – personoj adaptas tiajn ajxojn al moderna angla. Per versikontroliloj, ni povas sekvi la sxangxojn (kaj rigardi la malnovajn versiojn) kaj facile gxisdatigi verkojn.

Kion vi opinias?

  • Cxu vi konas iujn planlingvojn, kiuj estis konstruita de grupo, kaj volas esti inkluziva?
  • Cxu vi konas iujn planlingvojn, kiuj estis konstruita en GitHub aux per Versikontrolo?
  • Cxu vi volus krei tian lingvon? Eble verki regulojn, aux uzi la lingvon, aux krei lecionojn, ktp?
  • Kiajn problemojn vi antauxvidas?

6 thoughts on “Kreado de inkluziva lingvo”

  1. I *love* the idea of modularity. Back in the early days of auxlangs there was a flawed concept that single languages “devolve into dialects” over time. Nowadays it is understood that every language is a dialect and vice versa, and standardized or “prestige” languages are created out of dialects. In other words, the dialects came first; they are not the result of decay.

    Modularity in an auxlang would allow it to acknowledge the reality that sometimes queer people have our own ways of speaking, sometimes women have our own ways of speaking, etc., and that this is wonderful and beautiful and ought to be celebrated.

    Of course, I personally am not sure I would have the time for this.

    1. And time aside, I think that an American trying to solve the language problem would probably suffer from the same problems as a straight person trying to find the answer to heterosexism. But I wish anyone attempting this best of luck. Certainly you would at least need to involve interpreters to do this fairly, if it is even possible.

      1. I am not clever enough to begin to come up with an original grammar or vocabulary for such a language, though I would definitely be willing to offer support via programming, providing resources or building resources, and such. Perhaps this is something that should be brought up in a community of conlangers; preferably one that isn’t an English forum.

  2. In my conlanging career, I’ve had first-hand experience with two group projects. The first was “creation for the sake of creation”, the second was tied to a popular french fantasy series of book for teens (where mention was made to the language of an elf-like people).
    Both projects died slowly within weeks, as the interest vaned, with several sparks of resurgence (driven by bad conscience) but that was it.
    I mention it to show that keeping the involved minds interested is much more complicated than getting a lone conlanger out of bed. A possible solution, discussed on other boards, would be to delimit clearly the responsibilities and duties of each of the participants.
    Interestingly, there was a group project that fared well some years ago, without any conscious planning. More info here : http://dedalvs.com/smileys/2006.html

    Back to the specifics of your proposal, I know of two modular conlangs, that is, allowing parts of the grammar to be added or withdrawn when willing to be more precise/to facilitate learning.
    — Lojban, the logical language, is designed to allow every feature of natural languages to be added in order not to push a particular worldview upon the minds of the speaker (while being based on formal logics) : alienable/inalienable possession for instance (the distinction “my spoon/my arm” may be grammaticalized), and even features from conlangs, as the system of evidentials of Láadan.
    — Elko, “language of the gods”, crafted by French Ziecken Azuris on theonymic roots, has 4 levels of complexity, all allowing expression, but with more nuances the higher it gets. There is also a possibility to use the language under an isolating or agglutinating grammar.

    Well, Lojban is flexible in its cultural imprint, Elko in its grammar ; none of them has a specific say on sex/gender (worth noting that the facultative gender prefixes are exclusively binary in Elko, though).

    I’d advocate a Lojban approach to this, having a “rougher” basis that lets room for personal innovation, but then it’s something we can already do with natlangs and existing conlangs (that are really spoken) : if you, as a group, want to say things from another angle than the mainstream, and that you’re nevertheless understood by all, (grudgingly or not), isn’t it enough ? You can well decide to use -ičo in Esperanto, or suppress -ino in your daily speech, you’d be understood ; the only ones having a problem with that are the self-proclaimed advocates of the “purity of the language” (another name for conservatism…).
    There is much argument in France (but to my knowledge, not in Québec) over the feminization of professional nouns. The body charged with “regulating” the language, the Académie Française, is against it, saying “there’s a closed list of feminine nouns passed upon us by our ancestors, period”, but many add the feminine marker to male nouns without a second thought, and what they write is not agrammatical.
    In the end, it’s what people accept as well-formed sentences that defines the language, not director boards.

    That being said, I can hardly resist a call to conlanging 😉
    A link to the French conlanging forum L’Atelier : http://aphil.forumn.org/forum

  3. Kelkaj homoj de la komunismaj subreddit-oj klopodis krei novan internacian helplingvon sur la bazo de komunisma moralo, sed la klopodo ne daŭris longtempe. Post du semajnoj la kreintojn ne interesis la lingvo.

    Sed mi samopinias. Unu homo ne povas krei vere inkluzivan lingvon, ni devus krei ĝin kune.

  4. I still think that Esperanto offers the best base to create an inclusive language. Within (and around) Esperanto I’ve seen a lot of people willing (or even eager) to change / reform the language. Certainly a greater number than I could ever imagine coming together to create a new language from scratch! (Well, I’d be happy to be proven wrong… only for the time being my personal alliances lie with Esperanto.)

    Hmm… I’m trying to grasp now, why would you not want to use Esperanto as your foundation? Like, even if you’d decide to not work with any Esperantists (be they too conservative or whatever..), it would be much easier to adapt an existing language than to make a completely new one, wouldn’t it? Or is there so much more wrong with Esperanto than I can see?

    Well, my main point was to say that I do see possibilities for reforming Esperanto. There has been talk about it :
    * http://jadeo.net/index.php/esperanto/genro-kaj-egaleco/
    * http://lingvakritiko.com/2014/10/16/esperanto-kaj-sekso/
    * http://lingvakritiko.com/2015/01/31/seksa-egaligo-en-la-lingvo-laufundamente/
    … and some people are actually using “ri” and “-iĉ” – most notably the popular band La Perdita Generacio.

    The main “problem” that I foresee is, that there will be one group of people who care about inclusion, who will use a reformed / an evolved version of Esperanto (or maybe a variety of different versions?!), and another group who care less about inclusion, who will continue to use old Esperanto. I fear this cannot be helped.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *