Oni ne devas mensogi pri Esperanto por disvastigi ĝin.

Esperanto estas jam sufiĉe valora, ke oni ne devas kovri ĝiajn problemojn por varbi komencantojn, nek mensogi pri ĝiaj valoroj.

Ekzemple, en la pasinta jaro, mia koramikino aŭskultis mian ĉagrenon pri diversaj aferoj, kiuj okazas en la Esperanto-movado, de la evidenta naziismo de iu SAT-ano, al kiu ties bulteno propravole donis spacon, ĝis la daŭra gastado de la kongreso de Esperanto-USA en Norda Karolino, kie eĉ municipaj protektoj, kiuj certigus la rajtojn de transseksuloj, restas nevalidigitaj kaj nefarebligitaj de la ŝtato. En januaro ni decidis ke ni havu kaŝlingvon inter ni du, do mi ekkonstruis unun. Sed poste ŝi demandis, “Hej, Beka, kial ni ne simple lernu Esperanton? Vi jam scias tiun lingvon.” Do ŝi eklernas kaj mi helpas ŝin laŭeble plej bone.

Alia ekzemplo: amikino mia lastatempe demandis al mi, “Kion vi pensas pri Esperanto? Ĉu valoris la penon laŭ vi?” Mi respondis, “Nu, Esperantujo, la komunumo, havas la samajn difektojn ol la cetero de la mondo, kio verŝajne ne mirigas vin, sed bedaŭrinde estas sento en la movado, ke la problemoj de la cetera mondo neniel ekzistas tie, nek povas ekzisti. Tamen, ĉar ĉia homo estas en la movado, oni facile trovas homojn kun similaj interesoj kun kiuj oni povas praktiki la lingvon. Kaj la lingvo mem ja estas facile lernebla kaj tial eble precipe taŭga ponto al aliaj lingvoj por iu, kiu sentas sin nekapabla lerni lingvon, kiel mi sentis min antaŭ ol eklerni Esperanton. Krome, ĉu vi konas nian kunamikinon Anjo? Ŝin mi renkontis per Esperanto, kaj tiel mi venigis ŝin al nia babilejo, kie ni ĉiuj helpis ŝin tra tre malfacilaj okazoj. Hodiaŭ ŝi fartas multe pli bone, do laŭ mi jes, pro tio Esperanto valoris la penon.” Kaj mia amikino ne perdis la intereson.

Pri tio mi skribas nur por diri, ke oni ne devas esti nerealisma pri Esperanto, nek agrese varbema, por disvastigi la lingvon. Laŭ mi estas eĉ malutile mensogi, ĉar se oni mensogas, komencantoj rapide elreviĝos kaj perdos la intereson.

Esperantujo estu la avangardo de socia justeco anstataŭ lukti por adapti al la mondo.

Tonjo del Barrio prave skribis, ke Esperanto estas normala lingvo. Mi devas konfesi, ke la problemoj, kiujn mi vidas en Esperantujo, estas similaj al tiuj de la cetero de la mondo. Tamen, Esperantujo ne devas esti tia. Esperantistoj povus stari en la antaŭfronto de la luktoj por socia justeco. Esperanto povus esti elstara ekzemplo de kontraŭsubprema konduto. Kaj tio ne ŝajnas okazi.

Temas nek pri raŭmismo, nek finvenkismo, ĉar la sama interna ideo estas aplikebla al ambaŭ. Raŭmistoj nomas ĝin “kontakto sendiskriminacia” dum finvenkistoj parolas pri homa emancipo. Ĉiukaze la ideo estas, ke Esperantujo estu pli bona mondo ol la mondo ekster Esperantujo. La malsamo estas, ke finvenkistoj volas etendi tiun mondon al la tuto.

Bedaŭrinde, mi plej ofte preferas esti en aliaj soci-justecaj rondoj, ĉar laŭ mi tiuj multe pli bone praktikas konceptojn pri socia justeco kaj homa gefrateco. Tiuj aliaj movadoj ne nur estas aŭskultemaj kaj ricevemaj pri novaj ideoj, sed ili daŭre kreas kaj instruas ilin; ili gvidas la hodiaŭan soci-justecan mondon. Esperantujo tro rezistas novajn ideojn kaj donas ĉiam la saman informon; ĝi estas malnova kaj multasence konservema, kiel aliaj simile malnovaj grupoj. Por ke Esperantujo povu atingi kion ĝi celas, ne sufiĉus adapti al la mondo; ĝi devus esti pli bona.

Bonŝance, ĉu Esperantujo adaptos aŭ ne, malnovaj ideoj kutime postvivas en freŝaj movadoj kaj klopodoj. Oni vaste opinias ke Volapuko mortis, sed ĝia celo ankoraŭ vivas en pli bonaj formoj. Ankoraŭ neniu internacia lingvo plene venkis, eĉ ne la angla. Eble neniu lingvo venkos, sed la ideo daŭras kaj ne mortis.

Por multaj homoj la sveda, kvankam malpli facila, estas pli justa lingvo ol Esperanto, ĉar ĝi havas iusence oficialan kaj neofendan seksneŭtralan pronomon. Lastatempe tio iĝis vera ankaŭ pri la angla, kiam ununombra “they” finfine aldoniĝis al la Chicago-a Manlibro pri Stilo. Kial Esperantujo ne gvidas ĉi tiajn disputojn? Kial ĝi luktas por samrapidi?

Iuj dirus ke “ĝi” estas seksneŭtrala por neinfanoj kaj nebestoj, sed se tio verus, oni uzus ĝin. Se ĝi ne estus ofenda, oni ne vaste ofendiĝus pri ĝia uzo. Eĉ Zamenhof ne povis preskribi la kortuŝojn de aliaj, kaj certe ne povis priskribi la kortuŝojn de tiuj, kies spertojn li ne komprenis. Kompreneble neniu serĉas ofendiĝi. Sed ofte en ĉi tiaj disputoj mi vidas, ke Esperantistoj pensas, ke ni ja serĉas ofendiĝi. Kaj tia sinteno, kvankam sufiĉe ofta en la mondo, estas minimume konservema, maksimume reakciema. Ĝi neniel estas progresema aŭ justecema. Esperantistoj helpu ripari la problemojn de la mondo, ne imitu ilin.

Pri la elstara bildo: Mi ne povis trovi konvenan bildon, do ĝuu mian katon Viki.

Universalism, international auxiliary languages, and social justice

The universalist premise behind Esperanto is often described as “idealistic” and “utopian,” and can be summed up with its interna ideo (internal idea): “On the foundation of a neutral language eliminate the walls between the nations and make the people accustomed to each other, so that each of them will see in their neighbor only a human and a brother.” (Zamenhof, 1912, Parolado antaŭ la Oka Kongreso Esperantista; translation my own.)

In a sense, looking at everyone as a human, ignoring differences and focusing on similarities, sounds like a great idea. This premise is far from exclusive to the Esperanto movement, and defined many social justice movements in the 20th century. But unfortunately, it has not brought the justice it has promised. Inequality does not go away just because you ignore it. For example, if I associate with a group of abuse victims, and the group ignores LGBT issues because they’re a movement for abuse victims only, that doesn’t change the fact that when I apply for PTSD therapy or housing for battered women, my being transgender and bisexual can cause me to be discriminated against, and it has. Add the fact that I am neurodivergent and disabled, so my insurance options are limited, and the situation looks even worse. My issue is not that exactly that I’m LGBT, nor that I have PTSD, nor that I’m neurodivergent, nor that I’m disabled: it’s all of these things at the same time.

Last year I wrote a post, “How universal can a language be?”, which sparked a discussion of how an auxlang that was truly inclusive would be made. I think as a fundamental principle, any auxlang designed for the world we live in right now, rather than a future utopia, must acknowledge that there are differences between people, and that these differences often have a combined effect greater than the sum of its parts (intersectionality). This means allowing for self-definition, allowing for the people who have experience with something to decide how to define themselves, instead of following the gospel of someone who lived over a century ago and didn’t even see the problem with saying that all humans should see each other as brothers.

The criticism often raised by traditionalist Esperanto speakers is, “Wouldn’t this make it devolve into dialects?” Such a belief stems from 19th-century attitudes about language, where dialects were seen as terrible and unfortunate things, as “impurities” arising from the one true language. The ideal auxlang, in my eyes, allows for dialects. What does it matter if different social groups speak differently, if they understand each other? Dialects are not a problem, but snobby and pretentious attitudes towards so-called “proper language use” definitely are. And anyone who is analytic about Esperanto would recognize that even “fundamenta Esperanto” already has quite a few dialects, reflecting different schools of Esperanto instruction as well as viewpoints on things like the 15th rule (neologisms) and pseudosuffixes (e.g. changing -kcio to -ado, when underlying roots didn’t previously exist).

The goal of any auxlang that strives to create a just world, should be to decentralize the dominant culture, and to eliminate cultural dominance. Of course, it would be ridiculous to claim that a language could do this. Such a language must only be part of a broader movement, a means to the creation of a just world. And it must be considered replaceable whenever it proves to be unjust, or whenever people have become too rigid about it. The goal is not linguistic stability; the goal is justice. The goal is not to make people see each other as equals, but to make people equal.

Laadan.club – Láadan community

Raye Chell Mahela

Laadan Club screenshot

I’ve set up a community website for Láadan as a way for us to gather together in one area, without having to make Facebook or Reddit or Livejournal accounts. This can better respect peoples’ privacy but still allow participation in our community.

The site contains a forum and a community blog right now, so if you’re registered for the forum you can also post your Láadan works in the blog. There’s also an RSS feed page, so if you know any places that post about Láadan and want me to add the feed to that page, let me know!

If you’re interested in conlangs or Láadan, if you’re learning Láadan or want to learn it someday, or want to discuss preserving and expanding the language, please join us!

Laadan.club

Suzette Haden Elgin’s other conlangs

Raye Chell Mahela

Images of aliens from the cover of Native Tongue books

Suzette Haden Elgin, the creator of Láadan and author of the Native Tongue book series (among others), had been working on a new novel prior to her health problems. According to her LiveJournal, she was in the process of re-writing it by hand.

suzette

(http://ozarque.livejournal.com/657123.html?nojs=1)

How complete was the draft? Will it ever be released? Who knows…

The new novel was given the name Alien Tongues. As part of the novel, S.H.E. had also been working on new languages for the book: Thandi, Lenadess, Aubre, and Nangdi. On her official website, she posted the Swadesh Vocab List for these languages.

I’ve parsed these vocab lists to display them in a pretty table.

(more…)

Excerpts from A First Dictionary and Grammar of Láadan

Raye Chell Mahela

I’ve built a Creative Commons Láadan grammar lesson on Wikibooks because the book itself obviously is a property, and because the Amberwind lessons don’t have a license attached to them (though the website has been down for a while and Áya Dan is hosting a backup of it).

But one of the ways to really practice a language is to have something to read.

I’m essentially still learning, myself; it’s one thing to boil down grammar rules into a book, but it’s another to be really comfortable (and correct) in using the language.

So, at my discretion, I’m going to post some excerpts from the Láadan grammar book – some of the reading practice material that comes after the grammar and the dictionary. These practice items are really helpful because they have Láadan, English, and word-by-word breakdowns.


Kiel ne respondi al plendoj pri diskriminado en la Esperanto-movado

Kiam marĝenuloj plendas pri diskriminado, ĉu en la Esperanto-movado aŭ aliloke, la maniero kiel oni respondas al la plendo tre gravas. Iuj formoj de respondo nur plu doloras la plendanton, kiu evidente jam estas sufiĉe vundita pro la evento, kiu kaŭzis la plendon.

Alfronte de raporto pri diskriminado en la Esperanto-movado kontraŭ marĝenuloj, oni nepre:

1. Ne diru, ke “tio ne okazas en nia movado.” Farante tion, vi nomas la marĝenulon mensoganto, sed kial marĝenulo mensogus pri tio? Kia estus la profito? Ekzistas kruela kaj sufiĉe reakciema mito, ke iuj marĝenuloj serĉas ion por ofendi ilin. Tiu mito estas ne nur kruela sed ankaŭ absurda. Raporti diskriminadon estas ege maltrankvilige pro tio ke marĝenuloj, bedaŭrinde, jam alkutimis al nevalidigo, sarkasmo, kaj plua psika dolorado respondaj al raporto.

2. Ne citu la internan ideon, la Prag-Manifeston, aŭ alian Esperanto-literaturaĵon. Tiuj malvivaj abstraktaĵoj neniel tuŝas la viv-spertojn de marĝenuloj. Ili estas, maksimume, idealoj, kiuj evidente ankoraŭ ne realiĝis se ĉi tia plendo ĵus alvenis antaŭ vi.

3. Ne rimarku, ke vi konas alian anon de tiu marĝena grupo, kiu neniam plendis. Imagu, ke marĝenulino frapis vian kapon, vi diris “Ĉesu!” kaj ŝi respondis, “Sed mia amiko Joĉjo estas blanka, aliseksama, cisgenra, nehandikapa, maldika, riĉa viro, kaj li neniam plendas kiam mi faras tion!” Ĉu tio estus bona kialo plu frapadi vin?

4. Ne parolu pri “veraj Esperantistoj” kaj “malveraj Esperantistoj.” Tio ne nur estas logika misrezonaĵo, sed samkiel #2, ĝi estas tro abstrakta. Kiel la pureco de la atakinto ŝanĝas la sperton de la marĝenulo? Ĝi neniel tuŝas tiun sperton. Ĝi estas tute nerilata al la problemo.

5. Ne parolu pri libero de parolado. La disputo neniel temas pri rajtoj. Ankaŭ rajtoj estas malvivaj abstraktaĵoj; vi parolas al reala persono, kiu spertis realan doloron. Plue, la Esperanto-movado ne estas registaro, nek la marĝenulo argumentas, ke registaroj forĵetu liberon de parolado. Ĉiu movado havas la plenan liberon forigi aŭ korekti kiun ajn membron laŭplaĉe. Aldone, en la granda plimulto da landoj kun leĝoj, kiuj protektas liberan paroladon, malama parolado ne estas protektita, ĉar ĝi timigas marĝenulojn kaj, sekve, malplimultigas ilian liberon! Ĉu vi kredas, ke marĝenuloj povas libere paroli alfronte de timigado fare de reakciemuloj? Ĉu aktive aŭ pasive, vi faros elekton, ĉu malplifortigi la povon de potenculoj timigi marĝenulojn aŭ plifortigi tiun povon.

6. Ne diru, ke marĝenuloj pli facile konvinkus aliajn homojn se ili agus pli afable. Nu, bone pripensu tion dum momento. Vi parolas al senpotenculo, kiu koleras pro la malafableco de plipotenculoj. Potenculoj kutime plendas malpli ofte (kaj ofte neniam) pri tiu malafableco, ol la tiel nomata “malafabla respondo.” Kial malafableco nur gravas kiam ĝi venas el marĝenulo? Ĉu tio estas malfacila demando? Kiam vi klopodas “afabligi” marĝenulon, vi nur plifortigas hierarkiojn.

Kompreneble mi povas aldoni eĉ pliajn, sed tiuj sufiĉu por nun. Eble en la estonteco venos dua parto.

Natural Gender in Klingon

Warning: Non-linguist talking about linguistics ahead.

Recently I started putting some time into learning Klingon, though I’m not capable of conversing in it and reading it is also very difficult still. My reason for wanting to learn it, more than anything else, is that it’s there.

Klingon is a language designed by linguist Marc Okrand for the Star Trek films, based essentially on a dialog written for the first film by James Doohan. It was deliberately written to be as unlike English as possible, and many of its features are also very unusual for human languages: for example its Object-Verb-Subject syntax is rare, though not unheard of. At the same time, none of its features are completely alien to human language, either.

One of the more common human-like characteristics of Klingon is the existence of gender. It’s important to note, however, that grammatical gender has nothing to do with masculinity and femininity per se. The word “gender” is ultimately derived from a Latin word that simply meant “class” or “category,” and has the same root as “genus.” While this root did have a reproductive meaning, this does not seem to be the meaning when applied to Latin words. Latin writers would talk about the “genera” of nouns but also the “genera” of verbs, by which they just meant “type,” since Latin verbs are not affected by gender, linguistic or colloquial.

From what I have read, mainly in the World Atlas of Language Structures (an extremely helpful resource for conlangers), the linguistic definition of a gender is a class of nouns with bearing on the inflection of other parts of speech (pronouns, verbs, adjectives, etc.). A language may distinguish between rational nouns (humans and gods) and non-rational nouns; or between animate nouns and inanimate nouns; or between 10 or more  categories such as plants, animals, concepts, etc. These are all genders, despite them saying nothing about masculinity and femininity. Not being a linguist, I am using the definition given by the World Atlas of Language Structures, but it’s controversial whether pronouns count. According to WALS, English has gender due to the effect that nouns have on the pronouns he, she, and it. It’s uncontroversial to say that English has natural gender, and so does Klingon.

Klingon distinguishes between (1) beings capable of using language; (2) everything else. The second gender is further differentiated into two classes: (1) body parts; (2) everything else, but this only has bearing on the inflection of the nouns themselves, specifically the formation of the plural. ghaH is the independent pronoun referring to any being capable of using language, while ‘oH is the independent pronoun referring to things and to beings incapable of language. There are also possessive pronominal suffixes, like in Hungarian, Hebrew, Arabic, and many other languages, which are influenced by the gender of the possessed noun. For example, to say “you are my loved one” you say “bangwI’ SoH.”  To say “it is my home,” you say “juHwIj ‘oH.”

It’s interesting to think about how the separation between beings capable of language and not capable of language conforms to the speciesism of Klingons, who have been shown on the series to dislike unintelligent animals such as tribbles and cats. It’s also interesting to consider the parallels this might have to the commonality of masculine and feminine genders in human languages.

Obviously this is all science fiction, but it’s interesting to think about. It also shows the many potentials for gender in conlangs beyond just masculine and feminine. It’s worth mentioning that, according to WALS, a little over half of the world’s languages have absolutely no gender distinctions in pronouns… which is interesting in the context of the debate over pronouns in international auxiliary languages. It’s interesting how many such languages distinguish some form of natural gender, even Lingua Franca Nova (people and things), despite gender’s lack of universality.

Sorry if this post rambled a bit, and if you read it, then thanks for reading.