Kiel ne respondi al plendoj pri diskriminado en la Esperanto-movado

Kiam marĝenuloj plendas pri diskriminado, ĉu en la Esperanto-movado aŭ aliloke, la maniero kiel oni respondas al la plendo tre gravas. Iuj formoj de respondo nur plu doloras la plendanton, kiu evidente jam estas sufiĉe vundita pro la evento, kiu kaŭzis la plendon.

Alfronte de raporto pri diskriminado en la Esperanto-movado kontraŭ marĝenuloj, oni nepre:

1. Ne diru, ke “tio ne okazas en nia movado.” Farante tion, vi nomas la marĝenulon mensoganto, sed kial marĝenulo mensogus pri tio? Kia estus la profito? Ekzistas kruela kaj sufiĉe reakciema mito, ke iuj marĝenuloj serĉas ion por ofendi ilin. Tiu mito estas ne nur kruela sed ankaŭ absurda. Raporti diskriminadon estas ege maltrankvilige pro tio ke marĝenuloj, bedaŭrinde, jam alkutimis al nevalidigo, sarkasmo, kaj plua psika dolorado respondaj al raporto.

2. Ne citu la internan ideon, la Prag-Manifeston, aŭ alian Esperanto-literaturaĵon. Tiuj malvivaj abstraktaĵoj neniel tuŝas la viv-spertojn de marĝenuloj. Ili estas, maksimume, idealoj, kiuj evidente ankoraŭ ne realiĝis se ĉi tia plendo ĵus alvenis antaŭ vi.

3. Ne rimarku, ke vi konas alian anon de tiu marĝena grupo, kiu neniam plendis. Imagu, ke marĝenulino frapis vian kapon, vi diris “Ĉesu!” kaj ŝi respondis, “Sed mia amiko Joĉjo estas blanka, aliseksama, cisgenra, nehandikapa, maldika, riĉa viro, kaj li neniam plendas kiam mi faras tion!” Ĉu tio estus bona kialo plu frapadi vin?

4. Ne parolu pri “veraj Esperantistoj” kaj “malveraj Esperantistoj.” Tio ne nur estas logika misrezonaĵo, sed samkiel #2, ĝi estas tro abstrakta. Kiel la pureco de la atakinto ŝanĝas la sperton de la marĝenulo? Ĝi neniel tuŝas tiun sperton. Ĝi estas tute nerilata al la problemo.

5. Ne parolu pri libero de parolado. La disputo neniel temas pri rajtoj. Ankaŭ rajtoj estas malvivaj abstraktaĵoj; vi parolas al reala persono, kiu spertis realan doloron. Plue, la Esperanto-movado ne estas registaro, nek la marĝenulo argumentas, ke registaroj forĵetu liberon de parolado. Ĉiu movado havas la plenan liberon forigi aŭ korekti kiun ajn membron laŭplaĉe. Aldone, en la granda plimulto da landoj kun leĝoj, kiuj protektas liberan paroladon, malama parolado ne estas protektita, ĉar ĝi timigas marĝenulojn kaj, sekve, malplimultigas ilian liberon! Ĉu vi kredas, ke marĝenuloj povas libere paroli alfronte de timigado fare de reakciemuloj? Ĉu aktive aŭ pasive, vi faros elekton, ĉu malplifortigi la povon de potenculoj timigi marĝenulojn aŭ plifortigi tiun povon.

6. Ne diru, ke marĝenuloj pli facile konvinkus aliajn homojn se ili agus pli afable. Nu, bone pripensu tion dum momento. Vi parolas al senpotenculo, kiu koleras pro la malafableco de plipotenculoj. Potenculoj kutime plendas malpli ofte (kaj ofte neniam) pri tiu malafableco, ol la tiel nomata “malafabla respondo.” Kial malafableco nur gravas kiam ĝi venas el marĝenulo? Ĉu tio estas malfacila demando? Kiam vi klopodas “afabligi” marĝenulon, vi nur plifortigas hierarkiojn.

Kompreneble mi povas aldoni eĉ pliajn, sed tiuj sufiĉu por nun. Eble en la estonteco venos dua parto.

Natural Gender in Klingon

Warning: Non-linguist talking about linguistics ahead.

Recently I started putting some time into learning Klingon, though I’m not capable of conversing in it and reading it is also very difficult still. My reason for wanting to learn it, more than anything else, is that it’s there.

Klingon is a language designed by linguist Marc Okrand for the Star Trek films, based essentially on a dialog written for the first film by James Doohan. It was deliberately written to be as unlike English as possible, and many of its features are also very unusual for human languages: for example its Object-Verb-Subject syntax is rare, though not unheard of. At the same time, none of its features are completely alien to human language, either.

One of the more common human-like characteristics of Klingon is the existence of gender. It’s important to note, however, that grammatical gender has nothing to do with masculinity and femininity per se. The word “gender” is ultimately derived from a Latin word that simply meant “class” or “category,” and has the same root as “genus.” While this root did have a reproductive meaning, this does not seem to be the meaning when applied to Latin words. Latin writers would talk about the “genera” of nouns but also the “genera” of verbs, by which they just meant “type,” since Latin verbs are not affected by gender, linguistic or colloquial.

From what I have read, mainly in the World Atlas of Language Structures (an extremely helpful resource for conlangers), the linguistic definition of a gender is a class of nouns with bearing on the inflection of other parts of speech (pronouns, verbs, adjectives, etc.). A language may distinguish between rational nouns (humans and gods) and non-rational nouns; or between animate nouns and inanimate nouns; or between 10 or more  categories such as plants, animals, concepts, etc. These are all genders, despite them saying nothing about masculinity and femininity. Not being a linguist, I am using the definition given by the World Atlas of Language Structures, but it’s controversial whether pronouns count. According to WALS, English has gender due to the effect that nouns have on the pronouns he, she, and it. It’s uncontroversial to say that English has natural gender, and so does Klingon.

Klingon distinguishes between (1) beings capable of using language; (2) everything else. The second gender is further differentiated into two classes: (1) body parts; (2) everything else, but this only has bearing on the inflection of the nouns themselves, specifically the formation of the plural. ghaH is the independent pronoun referring to any being capable of using language, while ‘oH is the independent pronoun referring to things and to beings incapable of language. There are also possessive pronominal suffixes, like in Hungarian, Hebrew, Arabic, and many other languages, which are influenced by the gender of the possessed noun. For example, to say “you are my loved one” you say “bangwI’ SoH.”  To say “it is my home,” you say “juHwIj ‘oH.”

It’s interesting to think about how the separation between beings capable of language and not capable of language conforms to the speciesism of Klingons, who have been shown on the series to dislike unintelligent animals such as tribbles and cats. It’s also interesting to consider the parallels this might have to the commonality of masculine and feminine genders in human languages.

Obviously this is all science fiction, but it’s interesting to think about. It also shows the many potentials for gender in conlangs beyond just masculine and feminine. It’s worth mentioning that, according to WALS, a little over half of the world’s languages have absolutely no gender distinctions in pronouns… which is interesting in the context of the debate over pronouns in international auxiliary languages. It’s interesting how many such languages distinguish some form of natural gender, even Lingua Franca Nova (people and things), despite gender’s lack of universality.

Sorry if this post rambled a bit, and if you read it, then thanks for reading.

Fojfoje necesas eliri la realon

Lastajare mi konsideris forlasi Esperanton (ne temus pri “kabeo,” ĉar mi neniam sufiĉe aktivis), kaj ĉiajn aliajn planlingvojn, pro tio, ke mi devas zorgi pri multe pli seriozaj aferoj. Nu, kompreneble, tio neniam okazis. Kvankam internacia helplingvo estas plej optimisme revo iom post iom realiĝanta, plej pesimisme fantazio nekredebla, tio tamen ne estas, per si mem, malbona. La realo ofte iĝas, ĉe marĝenuloj, tro kruela por ĉiam pensadi pri ĝi. Tiam oni bezonas dumtempan eliron, sciante ke oni ne restos tie tro longe kaj reiros al la realo laŭ eble plej frue. Verŝajne tial homoj havas la kapablon imagi nekredeblaĵojn.

Mi komprenas, ke por multaj homoj, Esperanto estas afero tre serioza kaj praktika. Mi ĝojas, ke ili trovas tian utilon en la lingvo. Tio evidente atestas al la diversaj uzoj de ĉi tiu lingvo. Tamen. por mi, Esperanto ne praktike helpas min, nur fantazie. Kaj tio estas bonega, ĉar mi ne povas ĉiam toleradi ĉion, kio okazas ĉirkaŭ mi. Ĉi-jare en Usono, tri aferoj iel iĝis la plej gravaj aferoj por normaluloj: mia rajto ekzisti, la rajto ekzisti de islamanoj, kaj la rajto ekzisti de malriĉaj enmigrantoj. Tute ne interesas min defendi mian ekziston. Prefere mi lernus Volapukon.

Mi komprenas, ke la rezultoj de ĉi tiu disputo materie tuŝegos min. Mi devas defendi min, samkiel ĉiu devas defendi sin. Sed sen fantazio, mi verŝajne ne “materie” ekzistus sufiĉe longe por plibonigi miajn cirkonstancojn.

The Good Fairy: An Esperanto Fairy Tale of Respectability Politics

In the Summer of 2015 I had the opportunity to read “La bona feino” (The Good Fairy), a fairy tale written in Esperanto by a white, heterosexual European male librarian named Louis Beaucaire. Although Beaucaire wrote a number of these Fairy Tales of the Green Magpie, he was best known for Kruko kaj Baniko el Bervalo (Kruko and Baniko from Bervalo), a set of “indecent anecdotes” about a couple of womanizing, brothel-frequenting, married straight men living in a fictional land called Bervalo.

But let’s forget Kruko and Baniko and move onto “The Good Fairy.” Paraphrased, it goes like this: a fairy learns about Esperanto and wants to learn it due to its pretensions of being able to bring about world peace. When she begins to actually study the matter, she finds out that inside the language’s foundational text, the Fundamento de Esperanto, there is a story about an evil fairy, and she does not like it. She thinks it is insulting to fairies. So she writes to L. L. Zamenhof, who assures her that he had no intention of offending fairies, and would be happy to remove it, only he cannot because it is already part of the language’s foundational text. Reassured, the Good Fairy goes on to become a completely self-sacrificing, party-line-toeing Esperantist, including at one point using her magic to oppose the Ido movement. She never again questions the language, Zamenhof or the Fundamento.

This story is a frequently anthologized part of Esperanto literature, and it demonstrates the inherent respectability politics of the language. If you want to be a “good fairy,” you must not only accept being marginalized within the foundational text of Esperanto, but you must oppose the “bad fairies” who do not accept it. If the Ido movement, for example, wants equality for fairies at the expense of the Esperanto movement’s doctrine (the Fundamento), they are evil people whom good fairies must oppose at all costs. And if fairies don’t oppose Ido and support Esperanto, they are bad fairies.

That’s what the white, cisgender Western Esperantist Louis Beaucaire wanted to convey. That’s what the Nobel-prize-nominated Esperanto poet William Auld loved enough to include in the anthology Nova Esperanta Krestomatio during the 1980s, and what the Universal Esperanto Association continues to publish. You be the judge.

Parolu Esperanton Kiel Vi Deziras Paroli

Raye Chell Mahela

Mi vidis tiun ĉi fadenon hodiaŭ, kaj mi vidis iun, kiun mi ofte spertas rete.

Malbonkoruloj.

Ofte, Esperantistoj deziras priparoli Esperanton, kaj malofte, Esperantistoj parolas pri iuj ajn aferoj.  Pro tio, Esperantistoj senĉese disputas pri la parolado de la lingvo, kaj insultas unu la alian, ĉar persono A ne parolas same kiel persono B.

Fek al tio. Ĉu la “-iĉ” sufikso plaĉas al vi? Uzu ĝin. Ĉu vi ne volas voĉparoli “duŝi” aŭ “ŝati”? Ne uzu ilin.

Kaj, se, vi estas komforta pri uzado de la vorto “duŝi”, uzu ĝin, sed kial insulti aliulojn?

Tiu ĉi ankaŭ estas problemo kiam oni bezonas uzi pronomojn, kiu ne estas “ŝi”, “li”, aŭ “ĝi”.  La plej komunuzaj alternativaj promonoj, kiujn mi vidas, estas “ri”, “gi”, kaj “ŝli”.

Se oni ĝenas vin, pro tio ke vi uzas alternativan pronomon, fajfu al tiu. Uzu la pronomon, kiun vi preferas. Ni nur povas ŝanĝi la kulturon per kiel ni uzas la lingvon.

Se oni volas uzi alternativan pronomon kaj tio malplaĉas al vi – diru nenion. Tio ne estas via afero, ne gravas al vi. Ne ne ne, ne “defendu” Esperanton – ĝi ne bezonas vian defendon. Ĝi vivas kaj vivos, tamen se vi forpelas aliulojn, kiu ne konsentas kun vi, eble VI mortigos la lingvon vi mem!

Estu bonkora.

Mi ne Lesbanas

Mi estas ino kaj mia seksa orientiĝo estas ŝati aliajn inojn.

Sed mi pensas ke mi nomigi sin lesbana estas malfacila. Mi ne povas rilati aliajn lesbaninojn kaj mi ne povas iri al lesbanejoj.

Iam lesbangrupo kiun mi partoprenas kreas videobabilo, sed mi neniam ĉeestas. Mi pensas ke ili ne volas min — Mi havas miajn geamikojn sed mi ŝatus ĉeesti.

Mi ne scias se mi sentos plibone post iom da tempo, sed mi nur vivas.