La sorĉo de la Pastroj

Antaŭlonge loĝis Pastroj ĉe la supro de granda monteto, kaj ĉiu dependis de ilia sorĉo por vivi. Do ĉiutage la Arbohakistoj dehakis arbon. Poste la Lignohakistoj dishakis ĝin al lignopecoj, kaj la Tiristoj tiris ilin al la supro de la monteto. Tie la Pastroj diris, “Bone farite,” kaj ordonis al ili reveni kiam la suno subiros.

Samtempe, la Ĉasistoj serĉis manĝaĵojn. Poste la Preparistoj dispecigis la manĝaĵojn kaj preparis ilin por uzi, kaj la Tiristoj tiris ilin al la supro de la monteto. Tie la Pastroj diris, “Bone farite,” kaj ordonis al ili reveni kiam la suno subiros.

Dum tio okazis, la Kolektistoj serĉis spicojn. La Pulvorigistoj ŝanĝis la spicojn al pulvoro, kaj la Tiristoj tiris ĝin al la supro de la monteto. Tie la Pastroj diris, “Bone farite,” kaj ordonis al ili reveni kiam la suno subiros.

Iom antaŭ la sunosubiro, la Amasigistoj grimpis la monteton kaj amasigis la lignopecojn. La Pastroj diris, “Bone farite,” kaj ordonis al ili reveni kiam la suno subiros.

Kiam la suno subiris estis Fajro ĉe la supro de la monteto, kaj la Kuiristoj, kiuj dormis la tutan tagon, pasigis la tutan nokton kuirante. La Servistoj servis ĝin al ĉiuj kaj finfine la Purigistoj purigis la areon, por ke la manĝo povu okazi denove la sekvan vesperon.

La Pastroj ricevis la plej bonan manĝon el ĉiuj pro tio, ke ĉiuj sciis, ke sen la sorĉo de la Pastroj, la Fajro ne eblus. La Fajro estis ilia rekompenco de la Pastroj pro ilia laboro. Kial la Pastroj bezonis tiun laboron, ili ne sciis, sed ili tre feliĉis ricevi la Fajron rekompence. Ili amis la Pastrojn kaj esperis, ke ili iam servos ilin sufiĉe bone por mem aniĝi en la Pastraro.

Translation of Pepper & Carrot into Ido

Raye Chell Mahela

preview

A few days ago, Giles-Philippe Morin reached out to me to let me know that he and William Johnsson has translated the libre/open-source comic, Pepper & Carrot, to Ido.

(It is also available in Lojban and Esperanto)

It is viewable here:
http://www.peppercarrot.com/io/article234/potion-of-flight

Actually this seems like a pretty cool idea! Like a Wiki page, but for comics. I would definitely like to see more of this sort of thing.

Universalism, international auxiliary languages, and social justice

The universalist premise behind Esperanto is often described as “idealistic” and “utopian,” and can be summed up with its interna ideo (internal idea): “On the foundation of a neutral language eliminate the walls between the nations and make the people accustomed to each other, so that each of them will see in their neighbor only a human and a brother.” (Zamenhof, 1912, Parolado antaŭ la Oka Kongreso Esperantista; translation my own.)

In a sense, looking at everyone as a human, ignoring differences and focusing on similarities, sounds like a great idea. This premise is far from exclusive to the Esperanto movement, and defined many social justice movements in the 20th century. But unfortunately, it has not brought the justice it has promised. Inequality does not go away just because you ignore it. For example, if I associate with a group of abuse victims, and the group ignores LGBT issues because they’re a movement for abuse victims only, that doesn’t change the fact that when I apply for PTSD therapy or housing for battered women, my being transgender and bisexual can cause me to be discriminated against, and it has. Add the fact that I am neurodivergent and disabled, so my insurance options are limited, and the situation looks even worse. My issue is not that exactly that I’m LGBT, nor that I have PTSD, nor that I’m neurodivergent, nor that I’m disabled: it’s all of these things at the same time.

Last year I wrote a post, “How universal can a language be?”, which sparked a discussion of how an auxlang that was truly inclusive would be made. I think as a fundamental principle, any auxlang designed for the world we live in right now, rather than a future utopia, must acknowledge that there are differences between people, and that these differences often have a combined effect greater than the sum of its parts (intersectionality). This means allowing for self-definition, allowing for the people who have experience with something to decide how to define themselves, instead of following the gospel of someone who lived over a century ago and didn’t even see the problem with saying that all humans should see each other as brothers.

The criticism often raised by traditionalist Esperanto speakers is, “Wouldn’t this make it devolve into dialects?” Such a belief stems from 19th-century attitudes about language, where dialects were seen as terrible and unfortunate things, as “impurities” arising from the one true language. The ideal auxlang, in my eyes, allows for dialects. What does it matter if different social groups speak differently, if they understand each other? Dialects are not a problem, but snobby and pretentious attitudes towards so-called “proper language use” definitely are. And anyone who is analytic about Esperanto would recognize that even “fundamenta Esperanto” already has quite a few dialects, reflecting different schools of Esperanto instruction as well as viewpoints on things like the 15th rule (neologisms) and pseudosuffixes (e.g. changing -kcio to -ado, when underlying roots didn’t previously exist).

The goal of any auxlang that strives to create a just world, should be to decentralize the dominant culture, and to eliminate cultural dominance. Of course, it would be ridiculous to claim that a language could do this. Such a language must only be part of a broader movement, a means to the creation of a just world. And it must be considered replaceable whenever it proves to be unjust, or whenever people have become too rigid about it. The goal is not linguistic stability; the goal is justice. The goal is not to make people see each other as equals, but to make people equal.

Trump venkis pro tio, ke la usona maldekstro dormis kaj sonĝis pri neevitebla progreso.

Antaŭ unu jaro mi rendevuis kun alia transgenra virino, kiun mi renkontis per aminduma retejo. Mi diris al ŝi, ke mi maltrankvilis pro la populareco de Donald Trump. Ŝi diris, ke li neniam estos prezidento, nek eĉ iĝos kandidato. Mi respondis kun la mezuroj de publika opinio kaj ŝi diris, “Tiuj ne pravas; ili nur mezuras la opiniojn de homoj, kiuj emas respondi al ili. Tio estas fantomo por distri vin de la problemoj pri Hillary Clinton.”

Mi demandis, “Ĉu ne estas tre zorgige, ke li sufiĉe popularas eĉ por gajni neprecizajn taksojn de publika opinio? Ĉu la ekzisto de liaj subtenantoj mem ne estas problemo?”

“Ne,” ŝi respondis. “Homoj ĉiam kredis je stultaĵoj, sed la mondo tamen pliboniĝis.” Ŝi tiom malestimis min pro tio, ke mi eĉ pensus ke li povus iĝi prezidento, kaj mi tiom koleris pri ŝia neserioza konsidero de la cirkonstancoj, ke ni neniam denove vidis unu la alian.

Tio estas tipa ekzemplo de la usona maldekstro: homoj tro memkontentaj por vidi la venontan ŝtormon, tro ĉinikaj por eĉ kompreni ĝian seriozecon, kaj tro egoismaj por organiziĝi unu kun la alia kontraŭ kunaj problemoj.